લાંબા સમય સુધી, એવું માનવામાં આવતું હતું કે કેન્સર ફક્ત વૃદ્ધાવસ્થા, ખરાબ નસીબ અથવા આનુવંશિકતાને કારણે થાય છે. જો કે, હવે નવું સંશોધન આ વિચારને પડકારી રહ્યું છે. જર્નલ *નેચર મેડિસિન* માં પ્રકાશિત થયેલા અભ્યાસ મુજબ, કેન્સરના લગભગ 40 ટકા કેસ – અને લગભગ અડધા કેન્સરથી થતા મૃત્યુ – જોખમી પરિબળો સાથે જોડાયેલા છે જેને તંદુરસ્ત જીવનશૈલી અપનાવવાથી મોટાભાગે ટાળી શકાય છે.
આપણી કઈ આદતો આપણને બીમાર બનાવી રહી છે?
નિષ્ણાતોના મતે, સમસ્યા એ છે કે કેન્સરનું જોખમ વધારતી ઘણી આદતો આપણા રોજિંદા જીવનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની ગઈ છે. મોડી રાત સુધી જાગવું, કલાકો સુધી એક જગ્યાએ બેસી રહેવું, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ ખાવું, સ્ટ્રેસ ટાળવો અને શારીરિક વ્યાયામનો અભાવ – આ બધું ધીમે ધીમે શરીરને નુકસાન પહોંચાડે છે. શરૂઆતમાં, આ આદતોથી થતા નુકસાન સ્પષ્ટ ન હોઈ શકે; જો કે, વર્ષોથી, આ ગંભીર રોગોનું મૂળ કારણ બની શકે છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (ડબ્લ્યુએચઓ) ના એક અહેવાલમાં તમાકુનો ઉપયોગ, સ્થૂળતા, આલ્કોહોલનું સેવન, બિનઆરોગ્યપ્રદ આહાર, શારીરિક વ્યાયામનો અભાવ અને વાયુ પ્રદૂષણને કેન્સરના કેટલાક મુખ્ય અટકાવી શકાય તેવા કારણો તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા છે. ભારતમાં પણ જીવનશૈલી સંબંધિત કેન્સરના કેસ વધી રહ્યા છે.
યુવાનો કેમ બની રહ્યા છે કેન્સરનો શિકાર?
ડૉ. અનિન્દ્ય મુખર્જીએ *ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા* (TOI) ને જણાવ્યું કે કેન્સર હવે માત્ર વૃદ્ધો સુધી મર્યાદિત રોગ નથી રહ્યો. યુવાનોમાં કેન્સરના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે – કેન્સરના પ્રકારો અગાઉ મુખ્યત્વે 50 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોમાં જોવા મળતા હતા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સિગારેટનું ધૂમ્રપાન, આલ્કોહોલનું સેવન, સ્થૂળતા, ખરાબ આહાર, કસરતનો અભાવ, પર્યાવરણીય પ્રદૂષણ અને લાંબા ગાળાના તણાવ જેવા પરિબળોએ મળીને તમામ ઉંમરના લોકોમાં કેન્સરનું જોખમ વધાર્યું છે.
શરીરની વધારાની ચરબી સાથે કયા કેન્સર સંકળાયેલા છે?
યુએસ નેશનલ કેન્સર ઇન્સ્ટિટ્યૂટના રિસર્ચ અનુસાર, શરીરમાં વધારાની ચરબી હોવાને કારણે ઘણા પ્રકારના કેન્સરનો ખતરો વધી જાય છે. જેમાં સ્તન, કોલોરેક્ટલ, ગર્ભાશય, કિડની, લીવર અને સ્વાદુપિંડના કેન્સરનો સમાવેશ થાય છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે જ્યારે શરીર લાંબા સમય સુધી બિનઆરોગ્યપ્રદ જીવનશૈલી અપનાવે છે, ત્યારે તે શરીરની અંદર બળતરા વધારે છે. આ બળતરા તંદુરસ્ત કોષોને નુકસાન પહોંચાડે છે અને કેન્સર માટે સંપૂર્ણ વાતાવરણ બનાવી શકે છે.
તમાકુ અને નિષ્ક્રિય ધૂમ્રપાનથી સંબંધિત જોખમો
ડૉ. મુખર્જીના મતે આજે કેન્સરનું સૌથી મોટું રોકી શકાય તેવું કારણ તમાકુ છે. તેની અસર માત્ર ફેફસા સુધી મર્યાદિત નથી; તે મોં, ગળા, પેટ, કિડની, મૂત્રાશય અને શરીરના અન્ય ઘણા ભાગોને પણ અસર કરે છે. આ સિવાય પેસિવ સ્મોકિંગ પણ એટલી જ ગંભીર સમસ્યા છે. વધુમાં, વાયુ પ્રદૂષણ પણ ઝડપથી વધતું જોખમ બની રહ્યું છે, ખાસ કરીને શહેરી વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો માટે.
તમે તમારી જાતને કેવી રીતે સુરક્ષિત કરી શકો?
ડો.મુખર્જીના જણાવ્યા મુજબ, કેન્સરથી પોતાને બચાવવા માટે એ જરૂરી છે કે તમે તમારું વજન જાળવી રાખો, નિયમિત કસરત કરો, તાજા ફળો અને શાકભાજી ખાઓ, તમાકુથી દૂર રહો, આલ્કોહોલનું સેવન મર્યાદિત કરો, તણાવને નિયંત્રિત કરો અને પૂરતી ઊંઘ લો.
