બિહારમાં ટૂંક સમયમાં નવી સરકાર બનાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ થવા જઈ રહી છે. નીતીશ કુમાર રાજ્યસભામાં ચૂંટાયા બાદ હવે ભાજપ પોતાનો મુખ્યમંત્રી બનાવશે. નીતિશ કુમારનો રાજ્યસભાનો કાર્યકાળ 10 એપ્રિલથી શરૂ થવાનો છે; એવી અપેક્ષા છે કે તેઓ આ તારીખ પહેલા મુખ્યમંત્રી પદ પરથી રાજીનામું આપી દેશે. આ સાથે નીતિશ કુમાર વિધાન પરિષદના સભ્યપદેથી પણ રાજીનામું આપશે. ખાસ વાત એ છે કે નીતિશ કુમાર હાલમાં ‘સમૃદ્ધિ યાત્રા’ પર છે. JDU સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, નીતિશ કુમાર મોદી સરકારમાં મંત્રી તરીકે જોડાશે નહીં; તેઓ રાજ્યસભાના સભ્ય તરીકે જ કામ કરશે. આ દરમિયાન ભાજપ અને જેડીયુ વચ્ચે નવી સરકાર બનાવવા માટે સમજૂતી થઈ છે. ભાજપ જે અત્યાર સુધી ‘નાના ભાઈ’ની ભૂમિકા ભજવતી હતી તે હવે બિહારમાં ‘મોટા ભાઈ’ની ભૂમિકા ભજવશે.
BJP-JDU ફોર્મ્યુલા
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, જે ફોર્મ્યુલા પર સહમતિ બની છે તેમાં ભૂમિકાઓની અદલાબદલીનો સમાવેશ થશે: જેડીયુ હાલમાં ભાજપ પાસે જે સ્થાન ધરાવે છે તેના પર રહેશે, અને ભાજપ હાલમાં જેડીયુ પાસે છે તે સ્થાન પર રહેશે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, વર્તમાન વ્યવસ્થામાં જેડીયુ પાસે એક મુખ્યમંત્રી છે અને ભાજપ પાસે બે નાયબ મુખ્યમંત્રી છે; નવી વ્યવસ્થામાં ભાજપ પાસે એક મુખ્યમંત્રી અને JDU પાસે બે નાયબ મુખ્યમંત્રી હશે.
મંત્રાલયોનું વિભાજન
વર્તમાન ફોર્મ્યુલા હેઠળ, ભાજપ પાસે બે નાયબ મુખ્ય પ્રધાન પદ અને 16 મંત્રાલયો છે, જ્યારે જેડીયુ પાસે મુખ્ય પ્રધાન પદ અને 15 મંત્રાલયો છે. અન્ય જોડાણ ભાગીદારો – ખાસ કરીને એલજેપી (રામ વિલાસ), આરએલપી અને એચએએમ-ને બે મંત્રી પદ (એલજેપી માટે) અને એક-એક પદ (આરએલપી અને એચએએમ માટે) આપવામાં આવ્યા છે. મંત્રાલયોની વહેંચણીનું મૂળ સૂત્ર એ છે કે એક પક્ષને વિધાનસભાની દર 4.5 થી 5 બેઠકો માટે એક મંત્રી પદ આપવામાં આવે છે.
શું હશે નવી ફોર્મ્યુલા?
નવી સિસ્ટમમાં, ભાજપ પાસે એક મુખ્યમંત્રી અને 15 મંત્રીઓ હશે, જ્યારે જેડીયુ પાસે બે નાયબ મુખ્યમંત્રી પદ અને 16 મંત્રાલય હશે. વિધાનસભામાં અધ્યક્ષનું પદ ભાજપ પાસે રહેશે, જ્યારે જેડીયુને વિધાન પરિષદનું અધ્યક્ષપદ મળવાની શક્યતા છે. ગૃહ વિભાગ ભાજપના નિયંત્રણમાં રહેશે. ગઠબંધન ભાગીદારો પહેલાની જેમ જ પ્રતિનિધિત્વ કરવાનું ચાલુ રાખશે.
નિશાંત કુમાર નાયબ મુખ્યમંત્રીની જવાબદારી સંભાળશે
JDU સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, નીતિશ કુમાર કેન્દ્રીય કેબિનેટમાં જોડાશે નહીં; તેના બદલે તેઓ ફરી એકવાર JDUના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષની ભૂમિકા નિભાવશે. આ પછી, તેમની સંગઠનાત્મક ટીમની નવેસરથી રચના કરવામાં આવશે. એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે જેડીયુ અન્ય રાજ્યોમાં તેની વિસ્તરણ યોજનાઓ પર કામ કરવાનું ચાલુ રાખશે. નવી સરકારમાં નીતિશ કુમારના પુત્ર નિશાંત કુમાર નાયબ મુખ્યમંત્રીની જવાબદારી સંભાળશે, જ્યારે અન્ય વરિષ્ઠ નેતાને બીજા નાયબ મુખ્યમંત્રી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવશે. જેડીયુના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર નીતીશ કુમાર બિહાર સરકારને તેમનું માર્ગદર્શન આપતા રહેશે. ભાજપ સાથે ગઠબંધન કરીને કામ કરીને વિધાનસભા ચૂંટણી વખતે આપેલા વચનો પૂરા કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત 2029ની લોકસભા ચૂંટણી અને 2030ની વિધાનસભા ચૂંટણીની પણ તૈયારીઓ કરવામાં આવશે.
