વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રવિવારે એન્ટીબાયોટીક્સના વધી રહેલા દુરુપયોગ અને તેના કારણે એન્ટીબાયોટીક રેઝિસ્ટન્સના જોખમ અંગે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમના રેડિયો કાર્યક્રમ ‘મન કી બાત’માં તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે “એન્ટીબાયોટિક્સ એવી દવાઓ નથી જે વિચાર્યા વિના લઈ શકાય.”
વડા પ્રધાને ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઑફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) ના તાજેતરના અહેવાલને ટાંક્યો, જેમાં જણાવ્યું હતું કે ન્યુમોનિયા અને પેશાબની નળીઓનો વિસ્તાર ચેપ જેવા સામાન્ય રોગો સામે ઘણી એન્ટિબાયોટિક્સ હવે અસરકારક નથી. તેમણે કહ્યું કે આ વલણ દરેક માટે ચિંતાનો વિષય છે અને જો સમયસર તેની કાળજી લેવામાં નહીં આવે તો સારવાર વધુ મુશ્કેલ બની જશે.
શું કહ્યું પીએમ મોદીએ?
પીએમ મોદીએ સમજાવ્યું કે ડૉક્ટરની સલાહ વિના એન્ટિબાયોટિકનો ઉપયોગ આ સમસ્યાનું સૌથી મોટું કારણ છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે “એક ગોળી દરેક રોગને મટાડશે” એવી માન્યતા ચેપને દવાઓ કરતાં વધુ મજબૂત બનાવી રહી છે. આ કારણે બેક્ટેરિયા દવાઓ માટે પ્રતિરોધક બની રહ્યા છે. તેમણે લોકોને સ્વ-દવા, ખાસ કરીને એન્ટિબાયોટિક્સ ટાળવા અપીલ કરી હતી. વડાપ્રધાને કહ્યું કે કોઈપણ રોગની દવા લેતા પહેલા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જીવનરક્ષક દવાઓ અસરકારક રહે તેની ખાતરી કરવા માટે માત્ર વ્યક્તિગત સ્વાસ્થ્ય માટે જ નહીં પરંતુ સમાજ માટે પણ જવાબદાર ઉપયોગ મહત્વપૂર્ણ છે.
નિષ્ણાતો શું કહે છે?
આરોગ્ય નિષ્ણાતો પહેલેથી જ ચેતવણી આપી ચૂક્યા છે કે એન્ટિમાઇક્રોબાયલ પ્રતિકાર એ ભારતના સૌથી મોટા જાહેર આરોગ્ય પડકારોમાંથી એક બની રહ્યું છે. ICMR અનુસાર, પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના એન્ટિબાયોટિક્સના ઉપયોગથી આ સમસ્યા ઝડપથી વધી રહી છે, જે સામાન્ય ચેપને પણ સારવાર માટે મુશ્કેલ બનાવે છે.
આ અંગે જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીના માઇક્રોબાયોલોજીના પ્રોફેસર ડૉ. અરુણ સિદ્રામ ખરાત કહે છે કે એન્ટિમાઇક્રોબાયલ રેઝિસ્ટન્સ 21મી સદીના સૌથી મોટા વૈશ્વિક સ્વાસ્થ્ય જોખમોમાંનું એક બની ગયું છે. તેમણે સમજાવ્યું કે એન્ટીબાયોટીક્સનો આડેધડ ઉપયોગ સારવારમાં વિલંબ કરે છે, ખર્ચમાં વધારો કરે છે અને ડોકટરોને વધુ શક્તિશાળી દવાઓનો ઉપયોગ કરવા દબાણ કરે છે, જેની ઘણીવાર વધુ ગંભીર આડઅસર થાય છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જો સમયસર નક્કર પગલાં લેવામાં નહીં આવે, તો એવો અંદાજ છે કે 2050 સુધીમાં એન્ટિમાઇક્રોબાયલ પ્રતિકાર વિશ્વભરમાં મૃત્યુના મુખ્ય કારણોમાંનું એક બની શકે છે. તેથી, આપણે તેના ઉપયોગમાં ખૂબ કાળજી રાખવાની જરૂર છે, કારણ કે તે પછીથી હાનિકારક પરિણામો લાવી શકે છે.
