કોલકાતા, 14 માર્ચ (IANS). ડાયમંડ હાર્બર વિધાનસભા મતવિસ્તાર પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણમાં એક એવી બેઠક છે, જ્યાં ઇતિહાસ, ભૂગોળ અને રાજકારણનો રસપ્રદ સંગમ જોવા મળે છે. દક્ષિણ 24 પરગણા જિલ્લામાં સ્થિત, ડાયમંડ હાર્બર એ લોકસભાના સાત વિધાનસભા મતવિસ્તારોમાંથી એક છે અને તે રાજ્યની કુલ 294 વિધાનસભા બેઠકોમાંનો એક છે. આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને, આ બેઠક ફરી એકવાર રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે, કારણ કે છેલ્લા એક દાયકાથી અહીં અખિલ ભારતીય તૃણમૂલ કોંગ્રેસનું વર્ચસ્વ છે, જ્યારે ભાજપ તેને પડકારવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
ડાયમંડ હાર્બર માત્ર રાજકીય દૃષ્ટિકોણથી જ નહીં પરંતુ ઐતિહાસિક અને ભૌગોલિક રીતે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. હુગલી નદીના પૂર્વ કિનારે આવેલો આ વિસ્તાર આવેલો છે જ્યાં નદી પાછળથી બંગાળની ખાડીને મળે છે. એટલા માટે બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન તેનો મહત્વના બંદર તરીકે ઉપયોગ થતો હતો. આ વિસ્તારનું જૂનું નામ હાજીપુર હોવાનું કહેવાય છે, જેને અંગ્રેજોએ બદલીને ડાયમંડ હાર્બર કરી દીધું હતું. પુરાતત્વીય શોધ અનુસાર, અહીં માનવ વસવાટના સંકેતો લગભગ બે હજાર વર્ષ જૂના માનવામાં આવે છે. એક સમયે આ વિસ્તાર પોર્ટુગીઝ ચાંચિયાઓનો અડ્ડો પણ માનવામાં આવતો હતો. આજે પણ નદી કિનારે એક જૂના કિલ્લાના ખંડેર અને જૂના દીવાદાંડી ઈતિહાસની સાક્ષી પૂરે છે.
ડાયમંડ હાર્બર દક્ષિણ ગંગા બેસિનના નીચાણવાળા દરિયાઈ ડેલ્ટા ક્ષેત્રમાં સ્થિત છે. અહીં હુગલી નદીમાં નિયમિત ભરતી આવે છે, તેથી ઘણી જગ્યાએ પાળા બાંધવામાં આવ્યા છે. ફળદ્રુપ જમીનને કારણે અહીં ડાંગરની ખેતી મુખ્ય છે, જ્યારે નદી અને ભરતીના જળમાર્ગોમાં માછીમારી પણ મોટી સંખ્યામાં લોકો માટે આજીવિકાનું સાધન છે. આ વિસ્તાર નદી માર્ગો દ્વારા ગંગા સાગર અને રાયચક જેવા વિસ્તારો સાથે જોડાયેલ છે, જ્યારે કોલકાતા રોડ અને રેલ માર્ગે લગભગ 50 કિલોમીટરના અંતરે છે.
ડાયમંડ હાર્બર વિધાનસભા બેઠકની રચના 1951માં કરવામાં આવી હતી. આ બેઠકમાં ડાયમંડ હાર્બર નગરપાલિકા, ડાયમંડ હાર્બર-1 બ્લોકની સાત ગ્રામ પંચાયતો, ડાયમંડ હાર્બર-2 સમુદાય વિકાસ બ્લોકની છ ગ્રામ પંચાયતોનો સમાવેશ થાય છે. આ બેઠક ગ્રામીણ વિસ્તારોથી વધુ પ્રભાવિત છે. અહીં માત્ર 21 ટકા મતદારો શહેરી વિસ્તારોમાં રહે છે, જ્યારે મોટી વસ્તી ગામડાઓમાં રહે છે. આ બેઠક 1952 થી તમામ વિધાનસભાની ચૂંટણીઓમાં ભાગ લઈ ચૂકી છે અને તેના ચૂંટણી ઈતિહાસમાં અલગ-અલગ સમયે અનેક રાજકીય પક્ષોનું વર્ચસ્વ રહ્યું છે.
શરૂઆતના તબક્કામાં અહીં પ્રજા સમાજવાદી પાર્ટીનો પ્રભાવ હતો. આ પક્ષે 1952માં પ્રથમ ચૂંટણી સહિત પ્રથમ બે ચૂંટણીઓ જીતી હતી. આ પછી, ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસે પણ વિજય નોંધાવ્યો હતો અને વિપક્ષની સતત જીતનો દોર ઘણી વખત તોડી નાખ્યો હતો. 1970 પછી, આ બેઠક પર લાંબા સમય સુધી કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઓફ ઈન્ડિયા (માર્કસવાદી)નું વર્ચસ્વ હતું. 1977 અને 1991 ની વચ્ચે, CPI(M) એ સતત અનેક ચૂંટણીઓ જીતી હતી અને કુલ નવ વખત સીટ જીતી હતી. જો કે, 2011 પછી રાજકીય ચિત્ર બદલાયું અને ત્યારથી અહીં તૃણમૂલ કોંગ્રેસનો યુગ શરૂ થયો.
2011 માં, તૃણમૂલ કોંગ્રેસના દીપક કુમાર હલદરે સીપીઆઈ (એમ) ને હરાવીને સીટ જીતી હતી. 2016ની ચૂંટણીમાં તેઓ ફરી એકવાર જીત્યા. આ પછી, 2021ની ચૂંટણી પહેલા દીપક હલદર ભાજપમાં જોડાયા અને ભાજપના ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટણી લડ્યા, પરંતુ તેમને હારનો સામનો કરવો પડ્યો. આ ચૂંટણીમાં ટીએમસીનો વિજય થયો છે.
ડાયમંડ હાર્બરના રાજકારણમાં અભિષેક બેનર્જીનો મોટો પ્રભાવ માનવામાં આવે છે. તેઓ 2014 થી લોકસભામાં આ પ્રદેશનું પ્રતિનિધિત્વ કરી રહ્યા છે અને સતત ત્રણ વખત સાંસદ તરીકે ચૂંટાયા છે. પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીના ભત્રીજા હોવા ઉપરાંત, તેમની ગણતરી રાષ્ટ્રીય સ્તરે પાર્ટીના અગ્રણી નેતાઓમાં થાય છે. તેમની હાજરીથી આ વિસ્તારમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસનું સંગઠન વધુ મજબૂત બન્યું છે.
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અહીં વોટ શેરમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો છે. ભાજપનો વોટ શેર, જે અગાઉ 7 ટકાથી ઓછો હતો, તે 2019માં 36.10 ટકા અને 2021માં 36.16 ટકાએ પહોંચ્યો હતો. જો કે, 2024માં વોટ ટકાવારી ઘટીને 20.25 ટકા થઈ ગઈ હતી. ડાયમંડ હાર્બરમાં મતદાનની ટકાવારી હંમેશા ઊંચી હોય છે. 2016ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં મતદાનની ટકાવારી 88.89 ટકા, 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં 85.37 ટકા, 2021ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 88.40 ટકા અને 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં 80.42 ટકા નોંધાઈ હતી.
છેલ્લા એક દાયકામાં યોજાયેલી ચૂંટણીના પરિણામો પર નજર કરીએ તો તૃણમૂલ કોંગ્રેસની સ્થિતિ ઘણી સારી દેખાય છે. જો કે, ભાજપે અહીં પોતાની હાજરી વધારી છે અને મુખ્ય વિપક્ષ તરીકે પોતાની જાતને સ્થાપિત કરી છે.
–IANS
PSK/ABM
